گزنفون ( مترجم : رضا مشايخى )
10
كورشنامه ( فارسى )
تعقيب دزدان و اين قبيل امور كه محتاج به چابكى و نيرومندى است مىشوند . اين است شمهاى از طرز زندگانى و تربيت جوانان كه پس از طى ده سال وارد جرگهء مردان كامل مىشوند . از تاريخى كه دورهء بلوغ و جوانى پايان مىيابد ، مدت بيست و پنج سال به روشى كه حال بيان خواهيم كرد بهسر مىبرند : نخست مانند جوانان بالغ خود را در تحت اختيار زمامداران شهر قرار مىدهند كه آنان را براى امور مملكتى مورد استفاده قرار دهند . زيرا در اين سنين عمر است كه مردان ، بدون اين كه از نيروى بدنىشان كاسته شده باشد ، صاحب تدبير و فراستاند و از پند و راهنمايىشان استفاده مىشود . چنانچه اتفاقا نبردى روى دهد ، بدون نيزه و تير و كمان عازم ميدان جنگ مىشوند . اين مردان چنانكه رسم سربازان ايرانى است زره بر تن ، سپرى در دست چپ خنجر يا شمشيرى در دست راست دارند تا براى جنگ تن به تن آماده باشند . همچنين از اين گروه مردان است كه مربيان دستههاى ديگر را ، به استثناى اطفال خردسال ، انتخاب مىنمايند . چون دوران بيست و پنج سال سپرى شد و به سنى كمى بيش از پنجاه سال رسيدند به دورانى مىرسند كه كهولت ناميده مىشود و درواقع مردانى كامل و تمام عيارند . اين دسته پيرمردان در جنگهاى خارج از وطنشان مشاركت ندارند ، بلكه در داخلهء كشور مىمانند و به رتقوفتق امور ملك يا به كارهاى شخصى خود اشتغال مىورزند ، حكم اعدام جنايتكاران را صادر مىنمايند و اتخاذ تصميمات مهم با آنان است . چنانچه جوانى از تازه بالغان يا مردان از اطاعت قوانين سرپيچى نمايد رئيس قبيله يا مأمور ديگر او را به خلافكارى متهم مىسازد . پس مطلب در حضور پيرمردان قوم مطرح مىشود ؛ چنانچه متهم خاطى و مقصر شناخته شد سلب ارزش و قابليت از او مىشود و در بقيهء عمر مطرود و مخذول زندگانى مىكند . براى اين كه خصوصيات آداب و سنن و تشكيلات ايرانيان بهتر شناخته شود مطلب را به حد كافى روشن و مبرهن مىسازيم . گويند كه عدهء ايرانيان بيش از دوازده ميرياد « 1 » است . هيچ فردى از اين عده به موجب قانون از منصب يا حيثيت خود محروم نشده است . كليهء افراد ايرانى مجازند اطفال خود را به مدارس عمومى اعزام دارند . بايد دانست كه اعزام اطفال به مدارس براى كسانى است كه احتياج به كمك اطفال خود در امر معيشت ندارند . ولى كسانى كه چنين قدرتى ندارند كودكانشان را به مدرسه اعزام نمىدارند . اطفالى كه اين مدارس را طى نمودهاند وارد طبقهء جوانان مىشوند . كسانى كه تعليم و تربيت نديدهاند نمىتوانند وارد جرگهء آنان شوند . همچنين كسانى كه دوران جوانى را در جرگهء اين جوانان طى كردهاند مىتوانند وارد دستهء مردان كامل
--> ( 1 ) . Myriades ، معادل است با يك صد و بيست هزار نفر ، و احتمالا اين عده شامل زنان و اطفال و غلامان نبوده است .